نویسنده : نشستن طولانیمدت، به خصوص روی صندلی نامناسب، میتواند فشار زیادی به بخشهای مختلف بدن وارد کند. شاید در ابتدا تنها احساس خستگی، خشکی عضلات یا کمی درد در کمر داشته باشید، اما تداوم این وضعیت میتواند روی ستون فقرات، گردن، شانهها، لگن و حتی گردش خون اثر بگذارد. انتخاب صندلی مناسب و اصلاح عادتهای نشستن، دو عامل مهم برای کاهش این فشارها و جلوگیری از مشکلاتی هستند که ممکن است به مرور ظاهر شوند.
۱- کمردرد؛ شایعترین پیامد نشستن نادرست
یکی از نخستین عوارض استفاده از صندلی نامناسب، ایجاد یا تشدید کمردرد است. صندلیای که پشتی مناسبی ندارد یا ارتفاع آن با قد کاربر هماهنگ نیست، باعث میشود ستون فقرات برای مدت طولانی در وضعیت نامناسب قرار بگیرد. در این شرایط، عضلات کمر نیز مجبورند برای حفظ تعادل بدن بیشتر فعالیت کنند و در نتیجه زودتر خسته میشوند. نشستن طولانیمدت میتواند فشار واردشده به ساختارهای مختلف کمر را افزایش دهد. برای کاهش عوارض صندلی نامناسب، بهتر است به نکات زیر توجه داشته باشید.
- کمر کاملاً به پشتی صندلی تکیه داشته باشد.
- گودی کمر با پشتی مناسب یا بالشتک مخصوص حمایت شود.
- ارتفاع صندلی به گونهای تنظیم شود که کف پاها روی زمین قرار بگیرد.
- از نشستن بدون وقفه برای مدت طولانی خودداری کنید.
۲- آسیب به گردن و شانهها
کار کردن با لپتاپ، استفاده از کامپیوتر یا حتی نگاه کردن طولانیمدت به گوشی در حالت نشسته، میتواند سر را برای مدت زیادی در وضعیت نامناسب قرار دهد. اگر نمایشگر بیش از حد پایین یا بالا باشد، گردن برای ساعتها در زاویۀ نامناسب باقی میماند.
این وضعیت ممکن است با علائمی مانند درد گردن، گرفتگی عضلات، احساس سنگینی شانهها و کاهش دامنه حرکتی همراه شود. استفاده از صندلی مناسب به تنهایی کافی نیست و ارتفاع میز و نمایشگر نیز باید با وضعیت بدن هماهنگ باشد.
۳- فشار به لگن و ایجاد درد در ناحیۀ باسن
سطح نشیمنگاه انواع صندلی مانند صندلی اداری نیز اهمیت زیادی دارد. اگر نشیمنگاه بیش از حد سفت، بسیار باریک یا نامتناسب با بدن باشد، فشار روی لگن و باسن افزایش پیدا میکند. از طرف دیگر، صندلی بسیار نرم نیز ممکن است بدن را بیش از حد در خود فرو ببرد و حفظ وضعیت صحیح ستون فقرات را دشوار کند. نشیمنگاه مناسب باید شرایط زیر را داشته باشد.
- عمق مناسبی داشته باشد و از پشت زانو فاصله کافی ایجاد کند.
- وزن بدن را به صورت نسبتاً یکنواخت توزیع کند.
- باعث فشار مستقیم و آزاردهنده روی پشت ران نشود.
- امکان تغییر وضعیت بدن را هنگام نشستن فراهم کند.
۴- کوتاه شدن و خشکی عضلات
زیاد نشستن فقط به ستون فقرات فشار وارد نمیکند؛ عضلات نیز تحت تأثیر قرار میگیرند. قرار گرفتن طولانیمدت پاها در حالت خمیده میتواند انعطافپذیری برخی عضلات اطراف لگن و ران را کاهش دهد. همزمان، عضلاتی که برای حفظ وضعیت بدن فعالیت میکنند ممکن است دچار خستگی و گرفتگی شوند.
اگر بیشتر ساعات روز را پشت میز میگذرانید، بهتر است هر چند وقت یکبار از جای خود بلند شوید، کمی راه بروید و حرکات کششی ساده انجام دهید. حتی چند دقیقه حرکت در فواصل منظم میتواند بهتر از نشستن مداوم برای چند ساعت باشد. همچنین بررسی قیمت صندلیهای مناسب مانند قیمت صندلی گیمینگ و خرید مدل مناسب میتواند میزان این فشار را کاهش دهد.
۵- اختلال در گردش خون پاها
نشستن طولانیمدت، به خصوص زمانی که پاها برای ساعتها در یک وضعیت ثابت باقی میمانند، میتواند گردش خون را در اندامهای تحتانی تحت تأثیر قرار دهد. احساس سنگینی پا، بیحسی یا تورم خفیف از مواردی هستند که از آنها به عنوان عوارض نشستن زیاد رو صندلی یاد میشود. البته این مشکل را میتوان با اقدامات سادۀ زیر کاهش داد
- هر ۳۰ تا ۶۰ دقیقه از جای خود بلند شوید.
- چند دقیقه راه بروید.
- مچ پاها را حرکت دهید.
- هنگام نشستن، پاها را برای مدت طولانی روی هم نیندازید.
- ارتفاع صندلی را طوری تنظیم کنید که لبه آن به پشت زانو فشار وارد نکند.
۶- افزایش فشار روی مچ دست و دستها
صندلی نامناسب میتواند به صورت غیرمستقیم روی مچ دست نیز اثر بگذارد. وقتی ارتفاع صندلی، میز یا دستههای آن مناسب نباشد، ممکن است دستها هنگام کار با کیبورد و ماوس در زاویۀ نامناسب قرار بگیرند. تکرار این وضعیت برای ساعتهای طولانی میتواند باعث خستگی، درد یا ناراحتی در مچ و ساعد شود.
برای کار طولانی با کامپیوتر، بهتر است آرنجها نزدیک بدن و تقریباً در وضعیت راحتی قرار داشته باشند و مچ دست هنگام کار بیش از حد خم نشود.
۷- تشدید خستگی و کاهش تمرکز
باید بدانید که عوارض زیاد نشستن بر روی صندلی تنها به مشکلات فیزیکی محدود نمیشود. وقتی بدن دائماً برای پیدا کردن وضعیت راحتتر تلاش میکند، بخشی از توجه فرد نیز درگیر ناراحتیهای جسمی میشود. درد کمر و شانه یا بیحسی پا میتواند تمرکز هنگام مطالعه یا کار را کاهش دهد.
از طرف دیگر، نشستن طولانی بدون وقفه معمولاً با کاهش تحرک همراه است. تغییر وضعیت، چند دقیقه راه رفتن و استراحتهای کوتاه میتواند به کاهش خستگی ناشی از کار پشت میز کمک کند.
۸- بدتر شدن وضعیت بدن و فرم نشستن
یکی از آسیبهای پنهان نشستن نادرست، تبدیلشدن وضعیت نامناسب بدن به یک عادت روزمره است. فردی که ساعتها روی صندلی بدون پشتی مناسب مینشیند، ممکن است به تدریج شانههای خود را جلو بیاورد، کمر را خم کند یا سر را بیش از حد به سمت جلو ببرد.
اگر این وضعیت هر روز تکرار شود، اصلاح آن دشوارتر خواهد شد. بنابراین بهتر است به جای تلاش برای حفظ یک وضعیت کاملاً ثابت، روی وضعیت صحیح و تغییر منظم حالت بدن تمرکز کنید.
۹- افزایش فشار روی ستون فقرات
نحوه نشستن میتواند میزان فشار واردشده به ستون فقرات را تغییر دهد. زمانی که فرد روی صندلی خم میشود یا بدون حمایت کافی به جلو میرود، فشار بیشتری به برخی بخشهای ستون فقرات وارد میشود. این موضوع در افرادی که ساعتهای زیادی پشت میز کار میکنند اهمیت بیشتری دارد.
یک صندلی مناسب باید امکان حفظ وضعیت طبیعی ستون فقرات را فراهم کند و پشتی آن بتواند از کمر و بخش بالایی بدن حمایت کند. بااینحال، حتی بهترین صندلی نیز نمیتواند جایگزین حرکت و استراحتهای منظم شود.
ویژگیهای صندلی مناسب
همۀ صندلیهای گرانقیمت لزوماً برای هر فرد مناسب نیستند. قد، وزن، نوع کار، مدت استفاده و ارتفاع میز همگی در انتخاب صندلی اهمیت دارند. در زمان خرید صندلی توجه به نکات زیر را فراموش نکنید.
- قابلیت تنظیم ارتفاع
- پشتی با حمایت مناسب از کمر
- نشیمنگاه متناسب با ابعاد بدن
- امکان قرار گرفتن کامل کف پا روی زمین
- دستههای قابل تنظیم در صورت نیاز
- قابلیت تغییر وضعیت پشتی
- کیفیت مناسب فوم و روکش
- امکان حرکت و تغییر وضعیت بدن هنگام نشستن
