فیلمهایی مثل «سپیدهدم مردگان»، «فیلم خیابان کلاورفیلد ۱۰» و «فیلم پایان» ساخته جاشوا اوپنهایمر نشان دادهاند که تماشای زندگی روزمره آدمها پس از آخرالزمان، جذابیت عجیبی دارد. البته لحظه فروپاشی جهان وحشتناک است، اما وقتی گردوخاک میخوابد و در پناهگاهی مستقر میشوید که قرار است تا فروکش کردن پیامدهای فاجعه، چه واقعی و چه استعاری، در آن دوام بیاورید، اوضاع شاید آنقدرها هم بد نباشد. حتی ممکن است زندگی در چنین جایی حالوهوایی دنج و دلپذیر پیدا کند!
نقد و بررسی فیلم همزاد 2026
مایکل وولوسون و اسکات تینکهام در فیلم نامتعارف و خیالانگیز «فیلم همزاد» به سراغ همین تصور میروند. فیلم، کمدی درامی آمیخته به وحشت و در عین حال دوستداشتنی است که میتوان آن را نسخهای از «فیلم دندان سگ» دانست؛ البته با خشونت و گزندگی کمتر. این تفاوت لزوماً نکته منفیای نیست.
جذابیتهای ساده و کمهزینه فیلم، در کنار قاببندیهای روستایی و تصویرپردازی با نسبت تصویر ۴:۳ وولوسون ــ که خودش فیلمبرداری اثر را هم بر عهده داشته ــ به شکلگیری بهشتی دورافتاده کمک میکنند؛ بهشتی که شخصیتهایش انگار زندگی را از نقطه صفر آغاز کردهاند. فیلم برای خلق طنزی تلخ و گزنده هم نیازی ندارد به نیشوکنایههای خاص یورگوس لانتیموس متوسل شود. خودش راههای متفاوتی برای خنداندن تماشاگر پیدا میکند.
دقایق آغازین فیلم، تصویری واقعی از خانوادهای را پیش چشممان میگذارد که قرار است در جریان بحران مبهم و رازآلود «فیلم همزاد» دنبالشان کنیم: چستر (الیور وولف)، لیام (جوی بیدر) و مل (کیلی مکگرگور). آنها ماسکهای ضدگازشان را فقط برای چند لحظه از صورت برمیدارند تا بیرون کلبه کوچک و دلنشینشان در حومه روستایی انگلستان، یک عکس پولاروید بگیرند. بعد فیلم به گذشته برمیگردد؛ به زمانی که لیام خونآلود و گیجوگنگ، تلوتلوخوران وارد ملک چستر میشود. او نه میداند کیست و نه حتی میتواند حرف بزند.
چستر از او مراقبت میکند تا سلامتیاش را دوباره به دست بیاورد. کمکش میکند حرف زدن را از سر بگیرد و نام و هویت تازهای برایش در نظر میگیرد. اتفاقی که برای لیام و دیگران افتاده، آنها را عملاً به کودکانی تبدیل کرده است که باید همهچیز را از نو یاد بگیرند. با اینکه چستر و لیام تقریباً همسن به نظر میرسند، چستر برای او نقش پدر را پیدا میکند.
مدتی نمیگذرد که مل هم از راه میرسد. او هم پس از گذراندن دوره بهبودی، به جمع این دو نفر میپیوندد. حالا این دو نفر که انگار ذهنی خالی و آماده شروع دوباره دارند، میتوانند در کنار چستر روزهایشان را بگذرانند و به صدای تیراندازی و آشوبی که از جنگل اطراف به گوش میرسد، بیاعتنا بمانند. آژیر که به صدا درمیآید، باید به پناهگاه بروند؛ اما باقی ساعات روز را میتوانند به تنیس بازی کردن، موسیقی گوش دادن یا دزدکی سر کشیدن از مشروبات چستر، وقتی حواسش نیست، بگذرانند.
چستر برای تشویق رفتار خوبشان به آنها سکههای کوچکی میدهد که اسمشان را «نیفتی» گذاشتهاند. با این سکهها میتوانند از امکانات مختلفی استفاده کنند؛ از وقت گذراندن در جکوزی گرفته تا اجرای کارائوکه. البته لیام، مثل همیشه، در تمام این بازیها با مل رقابت میکند. اما ۳۰ نیفتی هزینه یک «ماجراجویی در جنگل» است و مل کنجکاو میخواهد بداند آن بیرون دقیقاً از چه چیزی پنهان شدهاند.
از همان ابتدا، مسیر داستان «فیلم همزاد» تا حد زیادی قابل پیشبینی به نظر میرسد. تماشاگر احتمال میدهد چستر نقشهای پنهانی در سر داشته باشد یا هدف شومی را دنبال کند که نمیگذارد لیام و مل به حقیقت پی ببرند. اما وولوسون و تینکهام، که فیلمنامه را هم مشترکاً نوشتهاند، مسیر دیگری را انتخاب میکنند. آنها بهجای پیچیده کردن ماجرا، بر جنبه انسانی و حتی صمیمانه موقعیت تمرکز میکنند. چستر دقیقاً همان آدم مهربان و مراقبی است که در ابتدا به نظر میرسد. او در دل یک وضعیت هولناک، تلاش میکند برای دو بزرگسال که به کودکی دوم خود بازگشتهاند، نقش پدری جایگزین را ایفا کند.
بخش زیادی از جذابیت فیلم از تماشای همین موقعیتهای نامتعارف میآید: مردی بزرگسال که به خواهرخوانده تازهپیدایشدهاش قواعد ساده زندگی در خانه را یاد میدهد، یا تلاش این دو برای مقابله با خطرهایی واقعی که از حصار خانه عبور میکنند. یک صحنه درگیری با مهاجمی ناشناس در جکوزی، آن هم با ترانه «دیوا» از بیانسه، بهخوبی حالوهوای عجیبوغریب فیلم را نشان میدهد.
بااینحال، محدود کردن جهان داستان به همین خانه به وولوسون و تینکهام اجازه میدهد تصویری نامتعارف از یک خانواده شکلگرفته بر پایه انتخاب بسازند؛ چیزی میان فضای هولناک «گلهایی در اتاق زیرشیروانی» و کمدیهای معمول درباره دوران قرنطینه کرونا. بیدر و مکگرگور بازیهایی روان و بیتکلف ارائه میدهند و بهخوبی میان سردرگمی و کنجکاوی بیپروای کودکانه تعادل برقرار میکنند. ورود مل خیلی زود حسادت و رقابت فرزند بزرگتر را در لیام بیدار میکند. فیلمسازان هم هوشمندانه روی نگاههای رقابتجویانه بیدر مکث میکنند؛ بهویژه وقتی مل در کارائوکه از او بهتر ظاهر میشود یا درباره دنیای بیرون از خانه سؤال میپرسد.
رابطه این خواهر و برادرخوانده، که هر دو بزرگسالاند اما مانند کودکان رفتار میکنند، حالوهوایی شبیه یکی از بهترین قسمتهای مجموعه «پن۱۵» پیدا کرده است؛ با این تفاوت که ماجرا در دوران جنگ جهانی سوم اتفاق میافتد. برای مثال، لیام با دیدن یک سوتین قرمز که چستر در یکی از دفعاتی که برای تهیه لباس بیرون رفته با خود آورده، برای نخستین بار با میلی جنسی و ناشناخته روبهرو میشود. یا مل را میبینیم که تمام صورتش را با لوازم آرایشیای که چستر در اختیارش گذاشته، میپوشاند؛ چون در خانهای پر از پسر، تنها دختر است و کسی هم نیست که به او یاد بدهد چطور باید با این مسائل کنار بیاید.
البته «فیلم همزاد» فقط به بازی و سرگرمی محدود نمیماند. در پرده سوم، اتفاقی میافتد که برای نخستین بار لیام و مل را وادار میکند کنترل زندگی خود را به دست بگیرند. چستر که در بیشتر طول فیلم همزاد آرامش و اطمینان یک پدر را به نمایش گذاشته، ناگهان در موقعیت دشواری قرار میگیرد. آن بهشت امن و دلپذیری که برای دو عضو تازهوارد خانوادهاش ساخته بود، کمکم از هم میپاشد. این همان درام محدود و جمعوجوری است که از فیلمی با چنین بودجه اندکی انتظار میرود. بااینحال، بازیها، لحن کمدی سیاه و فیلمبرداری چشمگیر و غیرمنتظرهاش باعث میشوند «فیلم همزاد» بسیار فراتر از امکانات محدودش ظاهر شود.
از منظری دیگر، «فیلم همزاد» را میتوان اثری با ایدهای بلندپروازانه درباره تغییر روابط خانوادگی دانست؛ درباره اینکه خانوادهها چگونه با بزرگ شدن فرزندانشان دگرگون میشوند و اعضایشان بهتدریج از یکدیگر فاصله میگیرند. پدر و مادر فرزندانشان را بزرگ میکنند تا سرانجام آنها راه خودشان را در زندگی پیدا کنند. اما خواهر و برادرها هم همیشه در یک مسیر قدم برنمیدارند و گاهی راهشان از یکدیگر جدا میشود.

