نویسنده : انیمیشن آخرین شکوفه؛ قصه ای درباره پشیمانی، وفاداری و عشق فداکارانه
ODDTAXI یکی از بهترین انیمه های تلویزیونی سال ۲۰۲۱ بود؛ سریالی در مکتب سورئالیسم و در عین حال به شدت درگیرکننده که مثل یک پازل پیچیده از ناکجاآباد سر برآورده بود. نویسنده و کارگردانش چهره هایی ناشناخته بودند که با اولین اثر مهمشان حسابی درخشیدند. انیمیشن آخرین شکوفه دومین همکاری آنهاست. باکو کینوشیتا، کارگردان، بار دیگر در کنار کازویا کُنوموتو، نویسنده، قرار گرفته تا نمونه ای درخشان از داستان پردازی منسجم و کارگردانی دقیق و حساب شده ارائه دهند.
انیمیشن آخرین شکوفه با مدت زمان تنها ۹۰ دقیقه، افسانه ای مدرن، فشرده و با وسواس ساخته شده درباره پشیمانی، وفاداری و در نهایت عشقی است که به فداکاری می انجامد. تماشای آن کاملاً ارزش وقت گذاشتن دارد.
این فیلم که امسال در جشنواره «اسکاتلند عاشق انیمه است» در گلاسگو به نمایش درآمد، هنوز اکران گسترده ای نداشته و اگر در نهایت برای پخش خانگی در غرب خریداری نشود، واقعاً حیف خواهد بود. انیمیشن آخرین شکوفه آن قدر تجاری نیست که شانس اکران گسترده ای شبیه Demon Slayer یا Chainsaw Man داشته باشد؛ چرا که با یک درام نسبتاً آرام و شخصیت محور طرفیم که بخش عمده فلش بک هایش در ژاپن دوران حباب اقتصادی دهه ۱۹۸۰ می گذرد و بخش هایی از داستان نیز در زمان حال، یعنی سال ۲۰۲۳، اتفاق می افتد.
شخصیت اصلی، آکوتسو، در دوران رونق اقتصادی و جهش بازار املاک ژاپن در دهه ۱۹۸۰، یکی از افراد رده پایین یاکوزاست؛ مردی کم حرف که به آدم های زیر دستش اهمیت می دهد و بدون اینکه چندان درباره جایگاه خودش در جامعه فکر کند، دستورات رئیسش را اجرا می کند. انگیزه اصلی او این است که خرج نانا، مادری مجرد که همراه او در خانه ای کوچک زندگی می کند، و پسر نوزادش، کنسوکه، را تأمین کند.
در زمان حال، آکوتسو به تنهایی و به آرامی در سلول زندانش رو به مرگ است. بیش از سه دهه را به خاطر جرمی در زندان گذرانده؛ جرمی که جزئیاتش تا اواخر فیلم برایمان روشن نمی شود. در همین دوران، هدیه ای عجیب دریافت می کند: یک گل حنا، که در ژاپنی «هوسنکا» نام دارد و نام علمی آن Impatiens است، که با عجله داخل یک قوطی فلزی کاشته شده.
اما اتفاقی عجیب رخ می دهد؛ گل شروع به حرف زدن با او می کند و فاش می کند که از نوادگان همان گیاهی است که دهه ها پیش در باغچه کوچک آکوتسو رشد می کرده و در تمام این سال ها شاهد زندگی او و خانواده کوچکشان بوده است. هوسنکا با لحنی طعنه آمیز آکوتسو را سرزنش می کند: «چه زندگی رقت انگیزی.» و از طریق مجموعه ای از فلش بک ها متوجه می شویم چرا این گل معتقد است آکوتسو هر فرصتی را که برای خوشبختی داشته، هدر داده است.
منتقدان سینمای ژاپن به شباهت انیمیشن آخرین شکوفه با فیلم ژاپنی «مارماهی» محصول ۱۹۹۷ اشاره کرده اند؛ فیلمی که درباره مجرمی است که با یک مارماهی خانگی حرف می زند و با زنی که از فرزند مرد دیگری باردار است، رابطه ای شکل می دهد. در ظاهر، شباهت های زیادی میان دو اثر به چشم می خورد، اما من «مارماهی» را ندیده ام.
از طرف دیگر، چیز چندانی در انیمیشن آخرین شکوفه وجود ندارد که داستان را الزاماً به قالب انیمیشن وابسته کند. این قصه احتمالاً در قالب فیلم زنده هم می توانست به همان اندازه جواب بدهد، اما در آن صورت بخشی از جذابیت طراحی های ساده و در عین حال بسیار مؤثر شخصیت های کینوشیتا از بین می رفت. در پاسخ به منتقدانی که می پرسند «چرا این فیلم باید انیمیشن می شد؟»، می توانم بگویم: «چون کسی که آن را ساخته، کارگردان انیمیشن است.» این رسانه، شیوه ای است که او برای بیان خودش انتخاب کرده و در همین قالب هم بسیار خوب از عهده این کار برآمده است.
ریتم فیلم آگاهانه آرام است؛ اثری زیبا و کم سروصدا که بارها لبخند به لب می آورد و در بسیاری از لحظات حال وهوایی اندوهناک دارد. در ابتدا، بیننده تا حد زیادی مایل است حرف های هوسنکا و قضاوت هایش درباره آکوتسو را باور کند، اما هرچه داستان پیچیده تر می شود و آکوتسو خودش را در موقعیتی غیرممکن گرفتار می بیند، موضع و همدلی تماشاگر نیز تغییر می کند.
ما شاهد تصمیم های واقعاً وحشتناکی از سوی او هستیم، حرف های بسیار بدی از دهانش می شنویم و می بینیم که بارها آن طور که باید رفتار نمی کند؛ اما در نهایت، شاهد پیروزی خاموش او هستیم.
پیچش پایانی فیلم تا حدی یادآور فیلم رستگاری در شاوشنگ است؛ پایانی که با مهارت از طریق جزئیات کوچک و ظاهراً بی اهمیت در طول فیلم زمینه چینی شده و نشان می دهد ذهنی دقیق و جزئی نگر پشت این داستان قرار داشته؛ ذهنی که توانایی برنامه ریزی بلندمدت را به خوبی می شناسد.
داستان مردی است که از سر عشق و فداکاری دست به عمل می زند، بی آنکه انتظار داشته باشد کسی او را بشناسد یا پاداشی نصیبش شود. پایان انیمیشن آخرین شکوفه از آن لحظاتی است که آدم دلش می خواهد از جا بپرد و فریاد بزند، اما همزمان اندوهی عمیق در خود دارد؛ نوعی حسرت فراگیر برای زندگی ای که می توانست شکل دیگری داشته باشد.
وجود یک گل سخنگو به عنوان ایده ای روایی، در نگاه اول عجیب و غریب به نظر می رسد، اما در بستر داستان به خوبی جواب می دهد. به خصوص که شخصیت طعنه زن و زبان دراز هوسنکا در برابر خستگی و سکوت آکوتسو تضاد جذابی ایجاد می کند.
درست مثل ODDTAXI، شخصیت های فرعی هم از نقاط قوت فیلم هستند؛ به ویژه نانا، دوست دختر آکوتسو که با او زیر یک سقف زندگی می کند و مادر کنسوکه است. رابطه نانا و آکوتسو هیچ گاه به شکل رسمی تعریف نمی شود. آکوتسو به او می گوید اگر با هم ازدواج کنند و نانا نام خانوادگی او را بگیرد ــ چیزی که در ژاپن هنگام ازدواج الزامی است ــ و اتفاقی برای او بیفتد، ممکن است یاکوزا هرگز اجازه ندهد نانا زندگی آرامی داشته باشد.
تنها حسرتی که آکوتسو از زندگی اش در یاکوزا با خود به دوش می کشد، تأثیری است که این زندگی بر دو نفری گذاشته که بیش از هر کس دیگری در دنیا دوستشان دارد؛ دو نفری که هرگز نتوانسته احساسات واقعی و عمیقش را با آنها در میان بگذارد.
یکی از درخشان ترین صحنه های انیمیشن آخرین شکوفه، لحظه ای دوست داشتنی از خوشبختی خانوادگی است. آکوتسو و نانا که به خانه جدیدشان نقل مکان کرده اند، ناگهان و بدون برنامه قبلی با هم ترانه Stand By Me را زمزمه می کنند؛ ترانه ای که در سال ۱۹۶۱ منتشر شد و نام فیلم آمریکایی سال ۱۹۸۶ را نیز به خود داده است.
این لحظه ساده و به شدت انسانی از ارتباط میان دو نفر، در نقطه مقابل شرارت رقت انگیز، مبتذل و بی رحمانه رئیس مستقیم آکوتسو قرار می گیرد؛ مردی که هرچه فیلم جلوتر می رود، چهره اش تاریک تر و نفرت انگیزتر می شود. او یکی از منفورترین شخصیت هایی است که در انیمه های سال های اخیر دیده ام.
