نویسنده : اطلاعات تکمیلی فیلم تنگنا 1352
فیلم تنگنا فیلمی ایرانی به کارگردانی امیر نادری و محصول سال ۱۳۵۲ است. از امیر نادری فیلم تنگسیر و فیلم دونده نیز مورد بررسی قرار گرفته است.
فیلم تنگنا در نظرسنجی منتقدان و نویسندگان ماهنامه سینمایی فیلم به عنوان یکی از بهترین فیلمهای تاریخ سینمای ایران انتخاب شده است.
۲۹ فروردین سال، ۱۳۵۲ یازده سینما در تهران همزمان با ماه محرم، اکران تلخترین فیلم تاریخ سینمای ایران را آغاز کردند. اما این فقط یک آغاز بود. اکران فیلم محدود و محدودتر شد. اکران «تنگنا» تمام شد.
۴۸ سال از عمر «فیلم تنگنا» میگذرد. نقطه اوج سینمای خیابانی دهه ۵۰ با نهایت تلخی و خشونت و احساساتگرایی که ترکیبی اغراقآمیز، اما تأثیرگذار را رقم زده است و محبوبترین فیلم دوره اول فیلمسازی نادری میان منتقدان است.
نقد فیلم تنگنا
علی خوشدست با بازی سعید راد تصویری کامل از یک نسل است، چیزی کم نمیگذارد و بلایی نیست که در فیلم سر این ضدقهرمان سینمای خیابانی نیاید.
فضای چرک فیلم تنگنا و ساختار بصری جالب توجهش آن را به نوآری ایرانی تبدیل کرده و موسیقی منفردزاده و در زمزمهی تلخ فریدون فروغی و آن تصاویر سیاه و تلخ جمشید الوندی در خدمت حس و حال افزاینده، اغراقی است که نادری در «فیلم تنگنا» آفرینندهاش بوده است.
«دیوار تنگنا را دست بلند حادثه میسازد و حادثه، چیزی جز اراده انسان نیست. انسان، که سلول دیوارهای زندان تنگ خویش است.» نوشته ابتدای فیلم «تنگنا»، کلید ورود به فیلم است و کل فیلم بهنوعی بر پایه این جملات است.
اینکه اراده خود انسان است که عرصه را بر او تنگ میکند و جهانی به این بزرگی را به زندانی تنگ مبدل میکند. این مفهومی است که در تمام طول فیلم با آن سر و کار داریم. این نوشته ابتدایی فیلم، ما را به دیدن یک فیلم کوبنده امیدوار میکند و خوشبختانه «تنگنا» فیلمی است که با ضرباهنگ و ریتم قوی، داستان جذاب و گیرا و البته تصویرهای تلخ که تماشاگر را تا انتها به دنبال خودش میکشاند.
فیلم تنگنا برای تماشاگران ایرانی آنقدر جذاب نبود که بتواند بیش از یکهفته بر پرده سینما بماند، اما منتقدان از فیلم استقبال کردند. سینمادوستانی که در آن زمان در آغاز راه منتقد سینما شدن بودند، نوستالژی فیلم تنگنا را با خود حمل کردند و تا امروز جایگاه این فیلم را در تاریخ سینما حفظ کردهاند.
«فیلم تنگنا» با اینکه دومین فیلم امیر نادری بود و در زیرمجموعه سینمای بدنه آن زمان قرار میگرفت، اما در ساخت باز هم مهر نادری را داشت. کارگردانی که برای توضیح سکانس کتککاری به بازیگر در پشت صحنه خودش را میزد تا اجرای بازیگر مؤثرتر باشد و احتمالا واقعیتر.
