صفحه اصلی > معرفی سریال : نقد و بررسی فصل 2 سریال سرزمین اوباش

نقد و بررسی فصل 2 سریال سرزمین اوباش

سریال سرزمین اوباش
فصل: ۲
تعداد اپیزود: ۱۰
ژانر: جنایی، هیجان‌انگیز
رده‌ی سنی: ۱۶+
امتیاز: ۴

«سریال سرزمین اوباش » | هیجانی که دوست داریم تماشایش کنیم

فصل دوم «سریال سرزمین اوباش » پاسخی به پرسشی است که فصل نخست پیش روی سازندگان گذاشته بود: چطور می‌توان این جهان را گسترش داد، شخصیت‌های بیشتری به آن اضافه کرد، جغرافیایش را وسعت بخشید و بحران‌هایش را پیچیده‌تر کرد، بی‌آنکه آن هرج‌ومرج حساب‌شده از کنترل خارج شود؟ پاسخ فصل دوم نشان می‌دهد دلیل موفقیت فصل نخست بیش از آنکه به جنگ میان هریگن‌ها و استیونسون‌ها وابسته باشد، شبکه‌ی شخصیت‌هایی بود که هرکدام منطق، ترس، میل، رذیلت و پیوندهای خانوادگی خودشان را داشتند.

آن جنگ صرفاً جرقه‌ای برای به حرکت درآمدن داستان بود. حالا که این شبکه شکل گرفته، رونن بنت و گروه نویسندگانش می‌توانند رشته‌های آن را به هم گره بزنند، از لندن تا ایرلند و مایورکا امتداد دهند و مطمئن باشند مخاطب همچنان مسیر را دنبال می‌کند؛ چون هر بحران تازه به شخصیتی گره خورده که پیش‌تر با او آشنا شده‌ایم.

این موضوع وقتی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که به شکل‌گیری خود سریال نگاه کنیم. «سریال سرزمین اوباش» در ابتدا قرار بود با عنوان «دونووان‌ها» (The Donovans)، شاخه‌ای بریتانیایی از مجموعه‌ی «ری داناوان» باشد. اما هرچه رونن بنت شخصیت‌ها و روابط خانواده‌ی جنایی داستان را گسترش داد، پروژه از ایده‌ی اولیه فاصله گرفت و در نهایت تنها عنصر باقی‌مانده از آن طرح، حضور یک فیکسر بود؛ مردی که وظیفه دارد خرابکاری‌های دیگران را جمع کند.

این پیشینه‌ی تولید در فصل دوم دیگر صرفاً نکته‌ای جالب درباره‌ی شکل‌گیری سریال نیست، بلکه ساختار کلی آن را توضیح می‌دهد. هری د سوزا فقط یکی از شخصیت‌های اصلی نیست؛ او ستون اتصال این جهان است. تصمیم‌های احمقانه، خیانت‌ها، انفجارهای خانوادگی، خطوط روایی پراکنده و جنگ‌های بیرونی، همگی در نهایت باید از مسیر او عبور کنند تا دوباره در نظمی قابل کنترل قرار بگیرند.

بنت برای ساخت این جهان سراغ خانواده‌های جنایی واقعی بریتانیا و ایرلند رفته و درباره‌ی مناسبات آن‌ها تحقیق کرده است. اشاره‌های او به کارتل کیناهان و خانواده‌های ایرلندی شمال لندن، بیش از آنکه بخواهند به سریال اعتبار مستند بدهند، نشان می‌دهند چرا خانواده در این اثر صرفاً پوششی برای یک گروه تبهکار نیست. پدر، مادر، فرزند، همسر، خواهر و برادر، درست به اندازه‌ی پول، مواد مخدر، اسلحه و قلمرو اهمیت دارند.

قدرت از پیوندهای خونی جدا نیست و همین باعث می‌شود بحران‌های خانوادگی و فروپاشی امپراتوری تقریباً همیشه در یک مسیر حرکت کنند. فصل دوم نیز از همین ظرفیت بهره می‌گیرد و به‌جای آنکه دشمن تازه‌ای را جایگزین دشمن فصل اول کند، فروپاشی درونی هریگن‌ها را به میدان اصلی نبرد تبدیل می‌کند.

در این جهان تقریباً هیچ‌کس از رذیلت مبرا نیست. سریال سرزمین اوباش  هم قصد ندارد یکی از شخصیت‌ها را از میان این جمع بیرون بکشد و به‌عنوان نماینده‌ی اخلاق معرفی کند. حتی هری نیز به معنای متعارف آدم اخلاق‌مداری نیست. تفاوت او با دیگران در شناخت قواعد همین جهان است. هری می‌داند تا کجا می‌توان خشونت را پیش برد، چه زمانی باید عقب نشست، چه دروغی را پذیرفت، کدام خیانت را نادیده گرفت و کدام تصمیم احمقانه قرار است چند ساعت بعد به جنازه‌ای دیگر ختم شود.

نظم «سریال سرزمین اوباش» نه از اخلاق، بلکه از شناخت دقیق بی‌اخلاقی به وجود می‌آید. همین تمایز است که اجازه می‌دهد فصل دوم با افزایش تعداد اتفاقات و پیچیدگی بحران‌ها، به آشفتگی روایی نرسد.

خانواده در چنین جهانی آخرین سازوکار حفظ نظم است، اما این به معنای تقدیس آن نیست. میو سرافینا را تحقیر می‌کند، کانرد به فرزندانش بی‌اعتماد است، بلا و کوین درگیر رابطه‌ای فرسوده‌اند و ادی هنوز نمی‌داند چگونه حقیقت تولدش و رابطه‌ی کانرد با مادرش را هضم کند. با این حال، وقتی بحران به نقطه‌ی نهایی می‌رسد، پیوندهای خانوادگی دوباره خودشان را تحمیل می‌کنند.

سرافینا در لحظه‌ی تصمیم کنار کانرد می‌ایستد، بلا و کوین با وجود فاصله‌ای که از یکدیگر گرفته‌اند همچنان در مدار خانواده حرکت می‌کنند و حتی فرنکی کوپر، که قرار است تهدید اصلی بیرونی فصل باشد، هنگام مرگ پسرش به پدری سوگوار تبدیل می‌شود که گریه می‌کند و آلبوم عکس ورق می‌زند. خانواده در اینجا فضیلت نیست؛ قراردادی است که حتی آدم‌های بی‌قاعده‌ی این جهان نیز به‌سادگی نمی‌توانند از آن خارج شوند.

هری در مرکز همین قرارداد قرار دارد. فصل نخست فرصت کافی داشت تا اعتماد هریگن‌ها به او و اعتماد مخاطب به توانایی‌هایش را شکل دهد. فصل دوم حالا از این سرمایه استفاده می‌کند. هر بار که بحران به بن‌بستی می‌رسد که ظاهراً هیچ راهی برای حل آن وجود ندارد، ورود هری به صحنه به‌جای آنکه شبیه راه‌حل ناگهانی نویسنده باشد، ادامه‌ی طبیعی شخصیت‌پردازی او به نظر می‌رسد. این مسئله اهمیت زیادی دارد، چون در بسیاری از سریال‌ها شخصیت باهوش زمانی وارد می‌شود که نویسنده دیگر راهی برای خروج از بن‌بست پیدا نکرده است.

معرفی سریال میا؛داستانی مرموز ناپدید شدن و رازهای خانوادگی
بیشتر بخوانید

«سریال سرزمین اوباش» اما از ابتدا بحران‌ها را به شکلی طراحی می‌کند که مهارت هری بتواند در آن‌ها به کار گرفته شود. مخاطب پیش از آنکه بداند راه‌حل چیست، می‌داند اگر کسی بتواند آن را پیدا کند، هری است.

تام هاردی نیز نقش را از یک فیکسر صرف فراتر می‌برد. او برای نشان‌دادن قدرت هری به فریاد، نمایش عضله یا بازی اغراق‌آمیز نیازی ندارد. سکون بدن، مکث پیش از پاسخ، نگاه‌هایی که کمی بیشتر از حد معمول روی طرف مقابل می‌مانند و حتی شیوه‌ی راه‌رفتنش، به شخصیت اجازه می‌دهند بدون نمایش پرزرق‌وبرق، مرکز صحنه باشد. اطراف او آدم‌هایی هستند که با بلندکردن صدا، ناسزا، تهدید و تصمیم‌های ناگهانی خودشان را آشکار می‌کنند؛ هری درست با حذف همین نشانه‌ها قدرتمندتر به نظر می‌رسد. بنابراین وقتی دست به خشونت می‌زند، خشونتش امتداد همان کنترل است، نه شکستن آن.

فصل دوم همچنین خانواده‌ی شخصی هری را از جایگاه یک خط فرعی در زندگی قهرمان بیرون می‌آورد. جن و جینا قرار نیست فقط میان دو عملیات ظاهر شوند و چند دقیقه به روایت استراحت بدهند. هر دو مستقیماً در تعریف شخصیت هری نقش دارند. او در رابطه با جن، برخلاف جهان جنایی‌اش، منطق حق انتخاب را به رسمیت می‌شناسد.

اگر جن بخواهد فاصله بگیرد، هری تلاش نمی‌کند او را به زندگی خودش محدود کند. با این حال، این آزادی یک شرط دارد: هری همچنان خودش را مسئول محافظت از او می‌داند. تناقض اصلی همین‌جاست. مردی که تقریباً هر بحران بیرونی را مدیریت می‌کند، تصور دارد می‌تواند مرزی نامرئی میان کار و خانواده بکشد؛ مرزی که فصل دوم قدم‌به‌قدم نشان می‌دهد وجود ندارد.

جینا پیچیده‌ترین آزمون این مرز است. او ابتدا علیه پدرش شورش می‌کند و نزدیکی به ادی را راهی برای ورود به جهانی می‌بیند که تصور می‌کند هری دیگر کنترلی بر آن ندارد. اما ادی درست نقطه‌ی مقابل هری است: هیجان بدون منطق، جسارت بدون توانایی و خشونت بدون کنترل. سفر به ایرلند و سپس مایورکا این تفاوت را برای جینا ملموس می‌کند. وقتی هری در بحرانی واقعی او را نجات می‌دهد و خانواده برای مدتی در ویلای مادر سرافینا به آرامش می‌رسد، جینا فرصت پیدا می‌کند معنای امنیت را در این جهان بفهمد. امنیت نه به معنای دورماندن از خشونت، بلکه شناخت راه زنده‌ماندن در دل آن است.

جمله‌ی هری به جینا ــ اینکه اگر بخواهد وارد این دنیا شود، به او یاد می‌دهد چگونه زنده بماند ــ در جهان معمولی می‌تواند اعترافی به شکست پدرانه باشد. فصل دوم اما همین جمله را به خالص‌ترین شکل محبت پدرانه برای جینا تبدیل می‌کند. وقتی او در قسمت آخر حرف پدرش را برای جن بازگو می‌کند و مادر با ناباوری می‌پرسد چه پدری چنین حرفی به دخترش می‌زند، پاسخ جینا معنای این رابطه را کامل می‌کند: برای او این زیباترین چیزی است که از پدرش شنیده. سریال بدون موعظه نشان می‌دهد که نمی‌توان اخلاق شخصیت‌ها را جدا از جهانشان سنجید. هری به دخترش وعده‌ی پاکی نمی‌دهد؛ وعده‌ی بقا می‌دهد، چون در این دنیا تنها چیزی است که می‌تواند واقعاً تضمین کند.

گسترش جغرافیایی فصل نیز با تغییر جینا هم‌مسیر است. تولید از استودیوهای ایلینگ و خیابان‌های لندن به ایرلند شمالی و مایورکا کشیده شده است. این جابه‌جایی صرفاً برای بزرگ‌تر نشان‌دادن بودجه نیست. لندن همچنان فضای فشرده‌ی قدرت در سریال است: اتاق‌ها، رستوران‌ها، خانه‌های مجلل، خودروها و خیابان‌های تنگی که آدم‌ها را دائماً در فاصله‌ای نزدیک از یکدیگر نگه می‌دارند. رفتن به ساحل و سپس مایورکا برای مدتی این فشار فضایی را کنار می‌زند و همین گشایش قاب اجازه می‌دهد تغییر جینا نیز دیده شود. او از دل تیراندازی و فرار وارد فضایی روشن‌تر و آرام‌تر می‌شود، اما ذهنش برای نخستین بار با منطق تاریک جهان پدرش کنار می‌آید.

در سوی دیگر، کانرد و میو قرار دارند؛ زوجی که اساساً با آشوب احساس زنده‌بودن می‌کنند. پیرس برازنان و هلن میرن از همان فصل نخست برای این دو شخصیتی با گذشته‌ای مشترک ساخته بودند و برازنان گفته بود بخشی از رابطه‌ی آن‌ها در جریان بازیگری شکل گرفته است. نتیجه در فصل دوم بیش از هر چیز در رفتارشان دیده می‌شود. این دو نیازی ندارند تاریخ مشترکشان را توضیح دهند؛ نگاه‌ها، پرخاشگری، دل‌بستگی و حتی تحمل خیانت‌های یکدیگر نشان می‌دهد با رابطه‌ای مواجهیم که بیرون از بحران احتمالاً دوام نمی‌آورد. کانرد و میو فقط از هرج‌ومرج نمی‌ترسند؛ بخشی از هویتشان را از آن می‌گیرند.

نقد و بررسی سریال آندور: سفری عمیق به قلب جنگ ستارگان
بیشتر بخوانید

نسل بعدی هریگن‌ها هم قرار نیست نسخه‌های جوان‌تر کانرد و میو باشند. کوین، بلا، سرافینا و ادی هرکدام رابطه‌ی متفاوتی با قدرت دارند، اما تقریباً هیچ‌کدام توانایی هری برای تبدیل آشوب به تصمیم را ندارند. سرافینا جاه‌طلب است، بلا در حال ساختن جایگاه خودش و کوین به دنبال بیرون‌آمدن از سایه‌ی پدر، اما هر سه هنگام مواجهه با بحران بخشی از بی‌منطقی خانوادگی را با خود حمل می‌کنند. ادی شکل عریان‌تر این وضعیت است؛ پسری که هم‌زمان می‌خواهد مرد خانواده باشد و از نظر عاطفی هنوز کودکی بی‌ثبات باقی مانده است. حقیقت تولدش، رابطه‌اش با کوین، نفوذ میو و کشش جینا به او مدام لایه‌های تازه‌ای از کینه و سردرگمی می‌سازند.

فصل دوم هوشمندانه از حل‌وفصل این کینه‌ها خودداری می‌کند. نگاه‌های ادی به کوین و واکنش متقابل کوین، بیش از آنکه مقدمه‌ی یک درگیری فوری باشند، در طول فصل معلق می‌مانند. این تفاوت میان قلاب داستانی و زمینه‌سازی است. سریال نیازی ندارد در هر قسمت راز تازه‌ای رو کند تا مخاطب را به قسمت بعد بکشاند؛ کافی است اجازه دهد روابطی که از قبل شکل گرفته‌اند، کمی بیشتر فاسد شوند. در جهانی که هر شخصیت می‌تواند با یک تصمیم غلط بحران تازه‌ای تولید کند، خود شخصیت‌پردازی موتور تعلیق است.

پل نمونه‌ی کوچک اما درخشانی از همین منطق است. او از نظر کارکردی سرباز وفادار هریگن‌هاست، اما اجرا و میزانسن او را به چیزی فراتر تبدیل می‌کنند. منابع رسمی مجموعه نیز از همان ابتدا رگه‌ی کمدی شخصیت را برجسته کرده‌اند و امت جی. اسکنلن گفته نقش پل در فصل نخست، حین تولید بزرگ‌تر شد. دلیلش را می‌توان در فصل دوم دید. بسیاری از بهترین لحظات کمدی او اصلاً به دیالوگ وابسته نیستند. دوربین کافی است پس از یکی از تصمیم‌های جنون‌آمیز میو یا کانرد چند لحظه روی چهره‌ی پل مکث کند. حرکت چشم، انقباض ماهیچه‌های صورت یا سکوت کوتاهش همان چیزی را می‌گوید که مخاطب در ذهن دارد: این آدم‌ها دیوانه‌اند، اما من هنوز باید برایشان کار کنم. پل به این ترتیب به شاهد درون‌داستانی ابزوردیسم تبدیل می‌شود.

فرنکی کوپر اما بزرگ‌ترین آزمون فصل برای شبکه‌ی تثبیت‌شده‌ی شخصیت‌هاست. اضافه‌کردن شروری تازه به سریالی که مخاطب از قبل روابط قدرت آن را می‌شناسد، کار ساده‌ای نیست؛ شخصیت جدید یا بیش از حد نمایشی می‌شود یا صرفاً برای بالابردن خطر به کار می‌رود. جانی فلین از همان صحنه‌های نخست مسیر دیگری پیدا می‌کند. او برای ساخت فرنکی از سنت گنگسترهای بریتانیایی، از «گت کارتر» و مایکل کین گرفته تا کمدی و نمایش بریتانیایی، الهام گرفته و این پیشینه‌ی فرهنگی به شخصیتی می‌رسد که هم‌زمان خنده‌دار، نامتعارف و خطرناک است. لباس، لحن، حرکات بدن و شوخی‌های جنسی مبهم او تزئین نیستند؛ راهی هستند برای اینکه فرنکی اجازه ندهد طرف مقابل ریتم گفت‌وگو را در اختیار بگیرد.

همین ویژگی تقابلش با هری را جذاب می‌کند. فرنکی معمولاً با عجیب‌بودنش بر آدم‌ها مسلط می‌شود؛ هری تنها کسی است که در برابر این نمایش، ریتم خودش را حفظ می‌کند. بنابراین نبرد این دو پیش از رسیدن به اسلحه، به رقابتی بر سر کنترل صحنه تبدیل می‌شود. فلین و هاردی از دو جهت مخالف عمل می‌کنند: یکی با فوران شخصیت و دیگری با حذف اضافه‌ها. به همین دلیل حتی گفت‌وگویی طولانی میان آن‌ها می‌تواند به اندازه‌ی یک درگیری خیابانی تنش ایجاد کند.

فصل اجازه نمی‌دهد فرنکی فقط «حریف هری» باقی بماند. مرگ پسرش او را به همان هسته‌ای وصل می‌کند که دیگر شخصیت‌ها را تعریف کرده است: خانواده. واکنش او به خبر، ورق‌زدن آلبوم عکس و تلاش برای فهم نیت هری، شخصیت را از انتقام‌جوی کلیشه‌ای جدا می‌کند. او می‌خواهد بداند چرا این اتفاق افتاده و هری چه بازی‌ای می‌کند. گفت‌وگوهایش با جینا نیز پیچیدگی شخصیت را بیشتر می‌کنند. جینا برای فرنکی فقط گروگان نیست؛ راهی برای ورود به زندگی مردی است که هنوز نتوانسته شکستش دهد. همین‌جاست که احتمال ادامه‌ی مثلث هری، جینا و فرنکی معنا پیدا می‌کند، حتی اگر سریال سرنوشت فرنکی را در پایان فصل معلق نگه دارد.

خط تترسال و پلیس نیز به‌درستی کم‌رنگ نگه داشته شده است. این جهان به پلیسی نیاز ندارد که از بیرون وارد شود و معیار اخلاقی ایجاد کند. دستگاه قانون خودش سرشار از معامله، فساد و آدم‌هایی است که یا خریداری شده‌اند یا آرزوی ورود به همان دنیایی را دارند که باید مهارش کنند. تترسال یکی از جذاب‌ترین نمونه‌هاست، چون فساد برای او صرفاً پول نیست. اعترافش مقابل فرنکی درباره‌ی هیجانی که هنگام واپاشی زندگی عادی تجربه کرده، فانتزی شخصی‌اش را آشکار می‌کند. پلیس‌بودن برایش کافی نیست؛ می‌خواهد خودش صاحب امپراتوری باشد. وقتی این اعتراف بعدها در گفت‌وگوهای او و فرنکی به موتیف تبدیل می‌شود، تترسال از یک پلیس فاسد ساده فاصله می‌گیرد و به کسی تبدیل می‌شود که شیفته‌ی همان نمایش خطرناکی است که قرار بوده با آن مبارزه کند.

سریال آبشار جاذبه (Gravity Falls) گنجینه‌ای از راز و ماجراجویی
بیشتر بخوانید

تترسال در واقع یکی از کلیدهای فهم لذت مخاطب از «سرزمین اوباش» است. تفاوت ما با او این است که قرار نیست وارد این جهان شویم. اما سریال همان هیجان را از فاصله‌ای امن در اختیارمان می‌گذارد: لحظه‌ای که نظم زندگی عادی کنار می‌رود و آدم‌ها با قواعدی دیگر رفتار می‌کنند. نمی‌خواهیم هریگن باشیم و احتمالاً اگر یکی از این آدم‌ها را در زندگی واقعی ببینیم، مسیرمان را عوض می‌کنیم؛ با این حال تماشای آن‌ها از پشت قاب لذتی دارد که سریال انکارش نمی‌کند. همین لذت است که عنوان «هیجانی که دوست داریم مهمانش باشیم» را برای فصل دوم مناسب می‌کند.

ضرب‌آهنگ فصل دوم از قسمت نخست بالاتر از متوسط است و با گسترش خطوط روایی بارها سرعت بیشتری می‌گیرد، اما این سرعت الزاماً به معنای شتاب‌زدگی نیست. هر بحران به بحران بعدی متصل است و سریال در میان این رفت‌وآمدها همچنان برای مکث جا باز می‌کند. گفت‌وگویی در یک اتاق، نگاه پل، سکوت هری یا چند دقیقه توقف خانواده در خانه‌ای امن، می‌تواند درست به اندازه‌ی یک تیراندازی کارکرد داشته باشد. ابزوردیسم «سرزمین اوباش» فقط از اتفاقات عجیب شکل نمی‌گیرد؛ در تضاد میان سکون قاب و جنونی که می‌دانیم چند ثانیه بعد وارد آن خواهد شد نیز حضور دارد.

در اینجا باید نقش گای ریچی را هم دقیق تعریف کرد. خالق مجموعه رونن بنت است و بخش عمده‌ی نوشتن و هدایت داستان با بنت و جز باتروورث پیوند دارد، اما ریچی در هر دو فصل با کارگردانی قسمت‌های آغازین، دستور زبان اجرایی سریال را تثبیت کرده است. او دو قسمت نخست فصل دوم را نیز کارگردانی می‌کند و همان کاری را انجام می‌دهد که در بهترین آثار جنایی ابتدای کارنامه‌اش بلد بود: چند خط روایی را هم‌زمان به حرکت می‌اندازد، نظمی موقت می‌سازد، ناگهان یکی از خطوط را منحرف می‌کند و از برخورد آن‌ها موقعیتی می‌سازد که هم خنده‌دار است و هم خطرناک. وقتی کارگردان‌های بعدی وارد فصل می‌شوند، این ریتم از پیش تثبیت شده و تعدد کارگردان‌ها به چندپارگی بصری منجر نمی‌شود.

این نکته «سریال سرزمین اوباش» را به‌طرز جالبی یادآور «قاپ‌زنی» و «ضامن، قنداق و دو لوله تفنگ شلیک‌شده» می‌کند، بی‌آنکه قرار باشد آن آثار را بازسازی کند. ریچی در فیلم‌های اخیرش بارها کوشیده همین انرژی را در جهان‌های بزرگ‌تر و پرهزینه‌تر تکرار کند، اما در این سریال، محدودیت اپیزودیک و وجود شبکه‌ی ثابت شخصیت‌ها دوباره چیزی در اختیارش قرار می‌دهد که همیشه در آن بهترین بوده است: آدم‌های کوچک و بزرگ که هرکدام نقشه‌ای دارند و هیچ‌کدام نمی‌دانند نقشه‌ی دیگری چه زمانی روی سرشان خراب خواهد شد.

میزانسن‌های داخلی نیز نقش مهمی در حفظ این انسجام دارند. خانه‌های مجلل هریگن‌ها، اتاق‌های ملاقات، رستوران‌ها و فضاهای بسته، قدرت را به فاصله‌ی فیزیکی میان آدم‌ها تبدیل می‌کنند. کسی که بالای میز می‌نشیند، کسی که اجازه‌ی ورود به اتاق دارد، کسی که باید بایستد و کسی که در گوشه‌ی قاب واکنش نشان می‌دهد، همگی بخشی از سلسله‌مراتب را تعریف می‌کنند. صحنه‌های بیرونی در مقابل این فضاهای بسته حکم جریان خون را دارند: خودروها، خیابان‌های تنگ لندن، تعقیب‌ها و تیراندازی‌ها شخصیت‌ها را از یک اتاق قدرت به اتاق بعدی منتقل می‌کنند. وقتی فصل به ایرلند و مایورکا می‌رود، جهان بزرگ‌تر می‌شود، اما همین منطق فضایی حفظ می‌ماند.

به همین دلیل مقایسه‌ی «سریال سرزمین اوباش» با «سریال پیکی بلایندرز» فقط مقایسه‌ی دو سریال گنگستری بریتانیایی نیست. «پیکی بلایندرز» آگاهانه گنگستر را به تصویر و اسطوره تبدیل می‌کند؛ لباس، حرکت آهسته، دود، موسیقی و ژست، بخش مهمی از نمایش قدرت‌اند. «سریال سرزمین اوباش» در زمان معاصر مسیر دیگری را دنبال می‌کند. اینجا قرار نیست کت‌وشلوار و کلاه به‌تنهایی شخصیت را خطرناک کنند. خطر در نحوه‌ی تصمیم‌گیری، میزان وفاداری، سرعت خیانت و استفاده از پیوندهای خانوادگی است. ناسزا و خشونت نیز زمانی جواب می‌دهند که از همین رفتار بیرون آمده باشند. سریال نیازی ندارد گنگستر بودن را به رخ بکشد؛ آدم‌هایش آن‌قدر در این زیست جا افتاده‌اند که حتی یک لغزش کلامی می‌تواند بخشی از شناسنامه‌شان باشد.

نقد انیمه سامورایی چامپلو:ترکیبی که ذهنتون رو منفجر می‌کنه!
بیشتر بخوانید

موسیقی فصل دوم نیز همین نظم در بی‌نظمی را به سطح صوتی منتقل می‌کند. مت بلامی و ایلان اشکری در طراحی موسیقی متن، الکترونیک صنعتی را با کوارتت ویولنسل، ارکستری بزرگ از ویولنسل‌ها و گیتار الکتریک در هم آمیخته‌اند. این ترکیب از یک سو خشونت و فلز شهر را دارد و از سوی دیگر شکوه و ثروت خانواده‌ای را که در عمارت‌های مجلل زندگی می‌کند. موسیقی متن صرفاً قرار نیست تنش را افزایش دهد؛ خودش بخشی از تضاد اجتماعی جهان هریگن‌هاست: پول قدیمی و جنایت تازه، اشرافیت و زمختی، سکون و انفجار.

تمام این خطوط در قسمت پایانی به نقطه‌ای می‌رسند که سریال می‌توانست به‌آسانی خودش را با یک شوک ارزان خراب کند. میو مدت‌هاست می‌خواهد هری را از خانواده کنار بزند و در نهایت ادی را به ابزاری برای اجرای نقشه‌اش تبدیل می‌کند. قرار است بمب برای هری باشد، اما حادثه دقیقاً از همان نقطه‌ای منحرف می‌شود که شخصیت ادی از ابتدا بر آن بنا شده است: بی‌مبالاتی. او هنگام انتظار برای هری تماس دریافت می‌کند، تمرکزش به هم می‌ریزد، کنترل را از دست می‌دهد و دکمه‌ی انفجار را در بدترین لحظه فشار می‌دهد. جن داخل ماشین است.

قدرت این پایان در خود مرگ جن نیست، بلکه در این است که هیچ نیروی تازه‌ای برای رساندن روایت به آن نقطه وارد نمی‌شود. میو همان میویی است که تمام فصل چاله می‌کند، ادی همان پسری است که از پس ساده‌ترین مسئولیت‌ها برنمی‌آید و هری همان مردی است که خیال می‌کرد می‌تواند همه‌چیز را کنترل کند. فاجعه از تلاقی همین سه منطق شکل می‌گیرد. سریال پس از انفجار نیز به توضیح اضافه پناه نمی‌برد؛ نیازی نیست کسی برایمان شرح دهد چه چیزی از دست رفته است. کافی است بدانیم مرزی که هری تمام فصل تلاش کرده بود دور خانواده‌اش بکشد، به دست همان خانواده‌ای شکسته شده که سال‌ها برای حفظش کار کرده است.

جالب‌تر اینکه فصل سوم پیش از آغاز پخش فصل دوم رسماً تمدید شده بود. بنابراین آخرین نما حتی از منظر تولید نیز نیازی نداشت نقش قلابی را بازی کند که قرار است چراغ سبز استودیو را بگیرد. این تفاوت مهم است. پایان فصل پرسشی تازه از هیچ نمی‌سازد؛ نتیجه‌ی نیروهایی است که از قسمت‌های قبل به سمت یکدیگر حرکت کرده‌اند. ادامه‌ی داستان ضروری به نظر می‌رسد، نه به این دلیل که سازندگان ناگهان دری باز گذاشته‌اند، بلکه چون مرگ جن تعادل تمام روابط اصلی را تغییر داده است. هری، جینا، ادی، میو و حتی فرنکی دیگر نمی‌توانند با همان قواعد قبلی وارد فصل بعد شوند.

فصل دوم «سریال سرزمین اوباش» از فصل نخست کامل‌تر است، چون اکنون می‌تواند نتیجه‌ی سرمایه‌گذاری قبلی روی شخصیت‌ها را برداشت کند. جهان بزرگ‌تر شده، اما هیچ خط تازه‌ای صرفاً برای نمایش مقیاس وارد نشده است. تهدید بیرونی به خانواده وصل می‌شود، پلیس به فانتزی قدرت، جغرافیا به بلوغ جینا و موسیقی به همان تضاد میان شکوه و خشونت. این انسجام به سریال اجازه می‌دهد در یک قسمت هم ما را بخنداند، هم مضطرب کند و هم چند دقیقه بعد با انفجاری ناگهانی شوکه‌مان کند، بی‌آنکه احساس کنیم نویسنده قواعد خودش را زیر پا گذاشته است.

ما به هیچ‌کدام از این آدم‌ها اعتماد اخلاقی نداریم. اعتمادمان به چیز دیگری است: میو مطابق میو رفتار خواهد کرد، ادی مطابق ادی خراب خواهد کرد، فرنکی بازی خودش را پیش خواهد برد و هری تا آخرین لحظه سعی خواهد کرد خرابی دیگران را جمع کند. همین شناخت است که تصادف را از اتفاقی بی‌منطق جدا می‌کند. در «سریال سرزمین اوباش»، تصادف‌ها ابزوردند، اما بی‌ریشه نیستند؛ همیشه شخصیتی وجود دارد که اگر کمی عاقل‌تر، آرام‌تر یا کم‌طمع‌تر بود، آن حادثه رخ نمی‌داد.

شاید به همین دلیل تماشای این جهان چنین لذتی دارد. نمی‌خواهیم در آن زندگی کنیم، نمی‌خواهیم عضو هریگن‌ها باشیم و حتی یک روز هم تحمل میو و کانرد را نداریم؛ اما دوست داریم مدتی وارد اتاقشان شویم، واکنش پل را ببینیم، سکوت هری را دنبال کنیم، از دیوانگی فرنکی بخندیم و منتظر بمانیم ببینیم این بار کدام تصمیم احمقانه چند خط روایی را به هم می‌کوبد. «سریال سرزمین اوباش» در فصل دوم همان چیزی را به ما می‌دهد که تترسال در رؤیایش اشتباه فهمیده است: لذت این جهان در مالک‌شدنش نیست، بلکه در مهمان‌بودن در هیجان آن است.

دیدگاهتان را بنویسید

یک × 2 =