صفحه اصلی > علم و فناوری : فرق محافظ برق با چند راهی معمولی چیست؟

فرق محافظ برق با چند راهی معمولی چیست؟

فرق محافظ برق با چند راهی معمولی چیست؟

فرق اصلی محافظ برق با چند راهی معمولی، وجود مدار حفاظتی و نوع عملکرد آن است. چندراهی، امکان اتصال چند دوشاخه را فراهم می کند؛ اما به تنهایی مانع آسیب ناشی از برق نامناسب نمی شود. محافظ می تواند بسته به طراحی، برق خارج از محدوده را قطع کند یا شدت جهش های ولتاژ را محدود سازد. انتخاب مناسب برای کامپیوتر، تلویزیون، یخچال و وسایل پرمصرف یکسان نیست؛ زیرا خطر خاموشی ناگهانی، نیاز به تاخیر راه اندازی و میزان جریان مصرفی در آن ها تفاوت دارد.

چندراهی معمولی چه تفاوتی با محافظ برق دارد؟

چند راهی معمولی، برق یک پریز را بین چند خروجی در دسترس قرار می دهد. کلید روشن و خاموش، درپوش ایمنی یا چراغ نشانگر، قابلیت های جانبی هستند و وجودشان به معنی حفاظت از نوسان ولتاژ نیست. حتی اگر چند راهی فیوز داشته باشد، ممکن است فقط حفاظت اضافه جریان ارائه کند؛ فیوز و مدار محافظ ولتاژ، وظیفه یکسانی ندارند.

محافظ ولتاژ قطع کننده، برق ورودی را بررسی می کند و هنگام عبور ولتاژ از حدود تعریف شده، خروجی را قطع می کند. پس از بازگشت شرایط مجاز نیز معمولاً با تاخیر دوباره وصل می شود. محدوده ولتاژ و زمان تاخیر باید از مشخصات همان محصول خوانده شوند؛ عدد ثابتی برای تمام محافظ ها و تمام وسایل وجود ندارد.

چندراهی و محافظ، ظرفیت سیم کشی ساختمان را بیشتر نمی کنند. اگر محصول برای مجموعاً ۱۰ آمپر طراحی شده باشد، نمی توان از هر خروجی آن جداگانه ۱۰ آمپر گرفت. تعداد پریزها، جایگزین بررسی ظرفیت کابل، اتصالات و بار هم زمان نیست.

همه محافظ های برق یک نوع حفاظت ندارند

در انتخاب محافظ باید دو اختلال متفاوت را از هم جدا کنید:

  • افت یا افزایش ولتاژ خارج از محدوده: محافظ قطع کننده، اتصال دستگاه را در چنین شرایطی قطع می کند.

  • جهش کوتاه و گذرای ولتاژ: سرج پروتکتور یا SPD برای محدود کردن این اضافه ولتاژهای سریع طراحی شده است.

یک محافظ رله ایِ صرف را نباید بدون مشخصات معتبر، محافظ جهش های سریع هم دانست. همچنین SPD به تنهایی لزوماً افت ماندگار ولتاژ را تشخیص نمی دهد. بعضی محصولات هر دو قابلیت را دارند؛ بنابراین عبارت «محافظ برق» روی بسته بندی کافی نیست و نوع حفاظت باید مشخص باشد.

خدمات تخصصی تعمیر سرور HP | عصر ارتباط
بیشتر بخوانید

جدول مقایسه چند راهی و انواع محافظ برق

ویژگی

چندراهی معمولی

محافظ ولتاژ قطع کننده

محافظ جهش برق یا SPD

وظیفه اصلی

فراهم کردن چند خروجی

قطع برق نامناسب

محدود کردن اضافه ولتاژ گذرا

حفاظت از افت ولتاژ

ندارد

مطابق حدود تعریف شده

فقط با قابلیت ترکیبی

حفاظت از جهش های سریع

ندارد

فقط با مدار مربوط

متناسب با مشخصات محصول

تأخیر اتصال مجدد

ندارد

معمولاً دارد

ویژگی ذاتی آن نیست

برق پشتیبان هنگام خاموشی

ندارد

ندارد

ندارد

معیار انتخاب

ظرفیت بار و کیفیت ساخت

حدود ولتاژ، تاخیر و ظرفیت بار

مشخصات حفاظت و ظرفیت بار

محافظ برق برای هر دستگاه چه کاربردی دارد؟

محافظ برق برای هر دستگاه چه کاربردی دارد؟

۱. کامپیوتر، لپ تاپ و تجهیزات شبکه

در کامپیوتر رومیزی، اضافه ولتاژ گذرا ممکن است به منبع تغذیه یا قطعات آسیب بزند. قطع ناگهانی برق نیز می تواند کار ذخیره نشده را از بین ببرد. چندراهی معمولی هیچ کدام از این دو مسئله را برطرف نمی کند؛ برای حفاظت گذرا، سرج پروتکتور مناسب و برای ادامه موقت کار هنگام خاموشی، UPS متناسب با سیستم مطرح است.

محافظ قطع کننده هم برق پشتیبان نمی دهد و ممکن است هنگام افت ولتاژ، کامپیوتر را خاموش کند. باتری لپ تاپ نیز جای مدار حفاظت برق ورودی شارژر را نمی گیرد. اگر ادامه اینترنت اهمیت دارد، مودم و روتر هم باید در محاسبه ظرفیت و زمان پشتیبانی UPS در نظر گرفته شوند.

۲. تلویزیون، کنسول و سیستم صوتی

تلویزیون و کنسول دارای مدارهای الکترونیکی حساس هستند و حفاظت مناسب می تواند احتمال آسیب ناشی از اختلالات تحت پوشش را کاهش دهد. برای اتصال چند وسیله کم مصرف ترِ مجموعه سرگرمی، محصول چندخروجیِ مجهز به حفاظت معتبر، با رعایت ظرفیت و دفترچه دستگاه ها، می تواند کاربردی باشد.

بااین حال، محافظ مخصوص تلویزیون الزاماً همه انواع نوسان را پوشش نمی دهد. مشخصات حفاظت گذرا و قطع ولتاژ را جداگانه بررسی کنید. بخاری برقی، اتو یا جاروبرقی را به همان چندراهی تلویزیون اضافه نکنید. وجود چند جای خالی به معنی مناسب بودن آن ها برای هر مصرف کننده نیست.

۳. یخچال و فریزر

در یخچال و فریزر، علاوه بر برد الکترونیکی، شرایط کار کمپرسور اهمیت دارد. افت نامناسب ولتاژ و راه اندازی های مکرر می توانند برای مجموعه سرمایش مشکل ساز شوند. محافظ سازگار با دستگاه، در محدوده عملکرد خود برق نامناسب را قطع می کند و تأخیر اتصال مجدد می تواند از روشن و خاموش شدن پی درپی جلوگیری کند.

ماسترو رحیمی، هنرمندی که پیپ‌سازی ایران را متحول کرد
بیشتر بخوانید

در بخش پیشگیری از خرابی برد یخچال، نمایندگی ال جی24 توصیه می کند:

“از تجهیزات محافظ مناسب مانند Surge Protector استفاده کنید تا قطعات الکترونیکی یخچال در برابر جهش های ناگهانی ولتاژ محافظت شوند.”

منبع: lg-tehran24.ir/refrigerator-board-failure

این توصیه به حفاظت گذرا اشاره دارد و نباید آن را معادل استفاده از هر چند راهی یا هر محافظ تأخیردار دانست. دستور سازنده درباره اتصال مستقیم به پریز مناسب اولویت دارد. اگر افزودن وسیله واسط مجاز نیست، روش حفاظت مدار باید با برق کار بررسی شود. یخچال را نیز با وسایل پرمصرف دیگر روی یک چندراهی مشترک قرار ندهید.

۴. ماشین لباسشویی و ظرفشویی

لباسشویی و ظرفشویی ترکیبی از برد، موتور، پمپ و معمولاً المنت دارند؛ بنابراین مصرف آن ها در مراحل مختلف ثابت نیست. اتصال نامناسب ممکن است هنگام افزایش مصرف، داغ شود یا برق رسانی را مختل کند. یک چندراهی معمولی، صرفاً با داشتن چند خروجی، برای این وسایل مناسب نمی شود.

برای حفاظت، باید ظرفیت تجهیزات، نوع اختلال برق و دستور اتصال همان مدل بررسی شود. بعضی سازندگان استفاده از سیم رابط یا محافظ پریزی را توصیه نمی کنند؛ در این شرایط نباید صرفاً با خرید محافظی با آمپر بالاتر، محدودیت را نادیده گرفت. حفاظت مناسب سیم کشی و مدار، به ویژه کنار رطوبت، نیازمند اجرای اصولی است.

۵. کولر گازی

کولر گازی به اتصال و مدار متناسب با ظرفیت خود نیاز دارد. در انتخاب حفاظت آن، جریان کار، جریان راه اندازی و ساختار معمولی یا اینورتر بودن دستگاه اهمیت دارند. چند راهی خانگی و محافظ تجهیزات صوتی و تصویری، صرفاً به دلیل جا شدن دوشاخه، انتخاب مناسبی برای کولر نیستند.

محافظ سازگار می تواند در برابر اختلالات مشخص شده عمل کند، اما کمبود ظرفیت سیم، پریز لق یا اتصال معیوب را اصلاح نمی کند. راهنمای نصب کولر را رعایت کنید و بررسی مدار اختصاصی، وسیله حفاظتی و اتصالات را به برق کار یا نصاب متخصص بسپارید.

۶. مایکروفر، فر برقی، کتری و اتو

در این وسایل، ظرفیت برق رسانی و جلوگیری از داغ شدن اتصال بسیار مهم است. بسیاری از آن ها مصرف بالایی دارند و اتصال هم زمانشان به یک چندراهی می تواند از ظرفیت مجموعه عبور کند. برای مثال، اتصال کتری و اتو به دو خروجی جدا، محدودیت مشترک کابل و دوشاخه را از بین نمی برد.

۹ علت برفک زدن یخچال بدون برفک و نحوه رفع آن‌ها
بیشتر بخوانید

وجود محافظ نیز این محدودیت را برطرف نمی کند. اتصال مستقیم به پریز مناسب و رعایت راهنمای دستگاه اولویت دارد. ال جی در راهنمای برخی مایکروفرها، استفاده از سیم رابط و سرج پروتکتور پریزی را توصیه نکرده است؛ بنابراین برای تمام لوازم آشپزخانه نسخه یکسان نپیچید.

۷. جاروبرقی، شارژر و وسایل کوچک

جاروبرقی را نباید صرفاً به دلیل استفاده کوتاه مدت به چند راهی ضعیف متصل کرد؛ موتور و جریان مصرفی آن باید در نظر گرفته شوند. سیم جمع شده، اتصال لق یا کابل آسیب دیده نیز با داشتن محافظ، ایمن نمی شوند.

در مقابل، چند راهی استاندارد برای چند شارژر یا وسایل کم مصرف، با رعایت مجموع بار و دستور سازنده، می تواند نیاز به خروجی بیشتر را برطرف کند. اگر هدف، حفاظت از جهش ولتاژ است، مدار مربوط لازم است؛ کوچک بودن وسیله یا پایین بودن مصرف، نشانه وجود حفاظت در چند راهی نیست.

محافظ، استابلایزر یا UPS؛ کدام مشکل را حل می کند؟

محافظ، استابلایزر یا UPS؛ کدام مشکل را حل می کند؟

محافظ قطع کننده هنگام نامناسب شدن ولتاژ، برق را قطع می کند. استابلایزر در محدوده کاری خود، ولتاژ را تنظیم می کند. UPS نیز با ظرفیت و زمان محدود، برق پشتیبان فراهم می کند و قابلیت های حفاظتی آن به مدل بستگی دارد.

اگر کامپیوتر باید هنگام قطعی فرصت خاموش شدن داشته باشد، محافظ معمولی کافی نیست. اگر مسئله افت مداوم ولتاژ است، صرفاً افزایش زمان تاخیر راه حل آن نیست. بررسی علت اختلال و سازگاری تجهیزات، باید پیش از خرید انجام شود.

پیش از خرید و استفاده این موارد را بررسی کنید

  • نوع حفاظت، حدود ولتاژ و زمان تاخیر در مشخصات محصول اعلام شده باشد.

  • ظرفیت مجموع خروجی ها با وسایل متصل تناسب داشته باشد.

  • وجود مدار حفاظت گذرا را از روی نام «محافظ» حدس نزنید.

  • نشانگر سلامت حفاظت را با چراغ روشن بودن برق اشتباه نگیرید.

  • چندراهی ها را پشت سر هم متصل نکنید و وسایل پرمصرف را مشترکاً روی آن ها قرار ندهید.

  • بوی سوختگی، تغییر رنگ، داغی محسوس و لقی اتصال را نادیده نگیرید.

محافظ جایگزین ارت، کلید محافظ جان و سیم کشی سالم نیست. همچنین حفاظت از برق ورودی، همه خرابی های داخلی یا آسیب ناشی از برخورد مستقیم صاعقه را منتفی نمی کند. انتخاب درست زمانی انجام می شود که نوع دستگاه، ظرفیت اتصال و اختلالی که باید کنترل شود، هم زمان بررسی شوند.

دیدگاهتان را بنویسید

پنج × 2 =