نویسنده : نام انگلیسی: فیلم Jerry & Marge Go Large
نام فارسی: فیلم جری و مارج بزرگ بازی میکنند
محصول: ۲۰۲۲ – کشور آمریکا
ژانر: درام، کمدی
ردهی سنی: ۱۳+
امتیاز: ۲ از ۴
«فیلم جری و مارج بزرگ بازی میکنند» با ایدهای تمیز، زوجی باورپذیر و بازیهای کنترلشدهی برایان کرنستون و آنت بنینگ، بهعنوان درامـکمدی انسانی و قابلاحترامی آغاز میشود. اما از لحظهای که زاویهدید روایت میان زوج اصلی، دانشجویان و خبرنگار تقسیم میشود، فیلم حوصلهی قصهگویی را از دست میدهد و با افزایش ضربآهنگ، خلاصهکردن رخدادها و توزیع نامتعادل خطوط داستانی، کوچکتر از ظرفیتهای ایدهی اولیهاش باقی میماند…
گاهی یک ایدهی ساده و تمیز برای شکلگیری اثری قابلاحترام کافی است؛ البته بهشرط آنکه فیلمساز ظرفیت همان ایده را بشناسد و برای گسترش آن، روایت را قربانی شتاب نکند. «دیوید فرانکل» در فیلم جری و مارج بزرگ بازی میکنند به سراغ داستانی واقعی میرود که در آن، موفقیت در بختآزمایی نه نتیجهی شانس، بلکه حاصل کشف یک نقص ریاضی است. این نقطهی آغاز میتواند فیلم را از روایتهای متداول دربارهی قمار، ثروت ناگهانی و طمع جدا کند و در عوض، قصهای دربارهی بازنشستگی، زندگی مشترک و بازیابی احساس مفیدبودن بسازد.
«جری» پس از بازنشستگی، مردی است که گویی ارتباط خود را با جهان بیرون از دست داده. ذهن او همچنان با اعداد و الگوهای ریاضی کار میکند، اما زندگی روزمره دیگر بستری برای استفاده از این توانایی در اختیارش نمیگذارد. کشف نقص موجود در سیستم بختآزمایی، پیش از آنکه راهی برای پولدارشدن باشد، فرصتی است تا جری بار دیگر احساس کند میتواند چیزی را تغییر دهد. فیلم این ایده را به رابطهی او با «مارج» پیوند میزند؛ رابطهای که سالها زندگی مشترک در آن جریان دارد و برای نزدیککردن دوبارهی این زوج به یکدیگر، به بحرانها و احساساتگراییهای ساختگی نیاز ندارد.
تا حوالی دقیقهی ۳۲ فیلم جری و مارج بزرگ بازی میکنند با درامـکمدی تمیز و قابلاحترامی مواجهیم. فیلم روی زوج اصلی تمرکز دارد و از بازی خوب «برایان کرانستون» و «آنت بنینگ» برای ساختن لحظاتی انسانی و گاه کمدی بهره میبرد. کرنستون جری را به شخصیتی تبدیل میکند که سکوت، وسواس ریاضی و ناتوانیاش در برقراری ارتباط معمول با دیگران، بخشی از هویت او هستند. بنینگ نیز بدون آنکه مارج را صرفاً به همراهی برای شخصیت اصلی تقلیل دهد، گرما و تعادل لازم را وارد رابطه میکند. کمدی در این بخش نه از شوخیهای تحمیلی، بلکه از رفتار شخصیتها، اختلافهای کوچک و مواجههی آنها با موقعیتی تازه شکل میگیرد.
مشکل فیلم جری و مارج بزرگ بازی میکنند از جایی آغاز میشود که زاویهدید روایت میان جری و مارج و گروهی از دانشجویان هاروارد تقسیم میشود. مسئله صرفاً اضافهشدن چند شخصیت تازه نیست؛ فرانکل برای این گسترش، ساختار روایت را دوباره تنظیم نمیکند. داستان بهناگاه وارد سراشیبی شتاب میشود، ضربآهنگ بالا میرود و رخدادها هر بار خلاصهتر از گذشته مقابل مخاطب قرار میگیرند. فیلم جری و مارج بزرگ بازی میکنند دیگر برای شکلدادن به موقعیتها صبر نمیکند و بهجای تصویرکردن تدریجی کنشها و پیامدهایشان، از نتیجهای به نتیجهی بعدی میپرد.
دانشجویان قرار است تعارض تازهای وارد داستان کنند و در مقابل روش جری و همراهانش قرار بگیرند، اما فیلم آنها را بیش از اندازه در قالب رقیبانی مشخص و قابلپیشبینی محدود میکند. تقابل میان زوج سالخورده و جوانانی که میخواهند همین نقص ریاضی را در مقیاسی دیگر به کار بگیرند، روی کاغذ ظرفیت خوبی برای گسترش مضمون فیلم دارد؛ دو نسل که از یک فرمول مشترک به دو برداشت اخلاقی و اجتماعی متفاوت میرسند. بااینحال، شتاب روایت اجازه نمیدهد این اختلاف به تعارضی دراماتیک و چندلایه تبدیل شود.
از حوالی دقیقهی ۴۲ فیلم جری و مارج بزرگ بازی میکنند با ورود خبرنگار، فیلم صاحب سومین زاویهدید میشود. فرانکل اکنون باید رابطهی جری و مارج را حفظ کند، مسیر دانشجویان را پیش ببرد و همزمان رسانهایشدن ماجرا را نیز تصویر کند؛ اما توزیع روایت میان این سه بخش متعادل نیست. خبرنگار بهجای آنکه مسیر تازهای در داستان باز کند، زمان روایت را محدودتر میکند و باعث میشود فیلم بیش از گذشته به میانبُر، مونتاژ و خلاصهگویی پناه ببرد. گویی کارگردان پس از گسترش جهان قصه، دیگر نمیداند باید چه مقدار از زمان فیلم را به هرکدام از این خطوط اختصاص دهد.
در نتیجه، شخصیتهایی که در نیمهی نخست فرصت نفسکشیدن داشتند، بهتدریج زیر انباشت رخدادها محو میشوند. حتی رابطهی جری و مارج که قرار بود مرکز عاطفی فیلم باشد، در بخشهایی از روایت به حاشیه میرود. مردم شهر نیز بیش از آنکه به مجموعهای از شخصیتهای مستقل تبدیل شوند، در خدمت وجه خوشبینانه و اجتماعی داستان قرار میگیرند. فیلم همچنان میخواهد اثری گرم و دلنشین باقی بماند، اما برای رسیدن به این احساس، دیگر مسیر دراماتیک مناسبی طراحی نمیکند.
«فیلم جری و مارج بزرگ بازی میکنند» ایدهی خوبی دارد، زوج مرکزیاش دوستداشتنی هستند و بازیگران اصلی نیز بهخوبی از ظرفیت شخصیتهایشان استفاده میکنند. نیمهی نخست فیلم نشان میدهد که این داستان میتوانست به درامـکمدی انسانی و کنترلشدهای دربارهی بازنشستگی، زندگی مشترک و احیای یک اجتماع کوچک تبدیل شود. اما از لحظهای که روایت میان دانشجویان، خبرنگار و زوج اصلی تقسیم میشود، فیلم حوصلهی قصهگویی را از دست میدهد.
فرانکل در آغاز، اعداد را به زندگی شخصیتها پیوند میزند، اما در ادامه خود روایت از حساب خارج میشود. افزایش ضربآهنگ، فشردهکردن رخدادها و توزیع نامتعادل زاویهدیدها باعث میشوند فیلم نتواند ظرفیت همان ایدهی تمیز ابتدایی را به نتیجه برساند. حاصل کار اثری است که تماشایش آزاردهنده نیست و در لحظاتی حتی دلنشین و قابلاحترام به نظر میرسد، اما درست از جایی که میخواهد بزرگتر بازی کند، کوچکتر از ظرفیتهایش باقی میماند.
