قهوه اسپرسو چیست؟

اسپرسو یک گونه خاص از دانه‌های قهوه نیست، بلکه یک روش دقیق و بی‌رحم برای عصاره‌گیری است. در این شیوه، آب با دمایی بین ۹۰ تا ۹۶ درجه سانتی‌گراد و با فشاری معادل ۹ بار (یا بیشتر)، در عرض ۲۵ تا ۳۰ ثانیه از میان دانه‌های ریز آسیاب‌شده و فشرده‌شده قهوه می‌گذرد. خروجی این فرآیند مکانیکی، مایعی غلیظ، کدر و تیره با بافتی سنگین است که لایه‌ای از فوم طلایی-فندقی به نام «کرما» (Crema) روی آن شناور است؛ عصاره‌ای غلیظ و تلخ‌مزاج که تمام ویژگی‌ها، اصالت و البته عیوب دانه‌ها را بدون سانسور به نمایش می‌گذارد.

معنی اسپرسو

کلمه «اسپرسو» (Espresso) ریشه در زبان ایتالیایی دارد و برخلاف تصور عامه که آن را با «اکسپرس» یا سرعت قطار اشتباه می‌گیرند، از واژه Espresso به معنای «تحت فشار قرار گرفته» یا «فشرده‌شده» می‌آید؛ البته معنای ضمنیِ «اختصاصی آماده‌شده برای مشتری» را هم یدک می‌کشد. در واقع نام این نوشیدنی توصیف‌کننده شناسنامه و روش تولد آن است: عصاره‌گیری بر پایه عبور پرفشار آب جوش از بستری متراکم از پودر قهوه، نه سرعتی خالی از مهارت!

کافئین قهوه اسپرسو

کافئین اسپرسو همان مایع سیاهی است که خیلی‌ها فکر می‌کنند عنانِ تمرکزشان را به دست گرفته، در حالی که در واقعیت فقط سیستم عصبی‌تان را برای چند ساعت موقتاً گروگان می‌گیرد! یک شات سینگل استاندارد به‌طور میانگین حدود ۶۳ میلی‌گرم و یک شات دوبل بین ۱۲۰ تا ۱۳۰ میلی‌گرم کافئین خالص در خود جای داده است؛ برخلاف تصور عامه که فکر می‌کنند اسپرسو پرکافئین‌ترین قهوه دنیاست، حجم کم آن یعنی کل کافئین دریافتی‌تان در یک شات کمتر از یک لیوان بزرگ قهوه دمی است، اما غلظت بالای آن مثل تزریق مستقیم شوک الکتریکی عمل می‌کند. این یعنی کافئین اسپرسو سریع‌تر جذب خون می‌شود و در عرض چند دقیقه شما را از خماریِ رخوت رها می‌کند، مشروط بر اینکه بفهمید افراط در آن به جای هوشیاری، فقط تپش قلب، لرزش دست و بی‌خوابی‌های شبانه برایتان به یادگار می‌گذارد.

خاصیت قهوه اسپرسو چیه؟

جذابیت اسپرسو فراتر از بیدار نگه داشتن اجباری شما در شیفت‌های کاری است. این نوشیدنی سرشار از آنتی‌اکسیدان‌های قدرتمند (به‌ویژه پلی‌فنول‌ها و اسیدهای کلروژنیک) است که به جنگ رادیکال‌های آزاد و التهاب‌های درون بدن می‌روند. مصرف درست اسپرسو هوشیاری ذهنی، دامنه تمرکز و زمان واکنش مغز را بهبود می‌بخشد، با تحریک آزادسازی آدرنالین توان فیزیکی را در تمرینات ورزشی تقویت می‌کند و متابولیسم پایه بدن را بالا می‌برد. علاوه بر این، تحقیقات اثبات کرده‌اند مصرف منظم آن ریسک ابتلا به بیماری‌های کبد چرب، دیابت نوع دو و اختلالات شناختی مثل پارکینسون و آلزایمر را به شکل چشمگیری پایین می‌آورد.

طبع قهوه اسپرسو گرم است یا سرد؟

در مبانی طب سنتی، دانه قهوه به خودی خود دارای طبع «سرد و خشک» (سوداوی) است. با این حال، در عصاره‌گیری به روش اسپرسو، میزان برشته‌کاری (رست تیره) و شوک حرارتی ناشی از دستگاه، رگه‌هایی از خشکی و صفرا را موقتاً در بدن فعال می‌کند؛ اما ماهیت نهایی و مزاج بنیادی این عصاره سیاه همچنان «سرد و به‌شدت خشک» باقی می‌ماند. به همین خاطر است که افراد سردمزاج یا کسانی با معده حساس، پس از مصرف پیاپی و خام آن احساس افت انرژی، ترش کردن یا کرختی در عضلات می‌کنند.

از نظر طب سنتی، قهوه به طور کلی طبع سرد و خشک دارد. اسپرسو نیز به عنوان غلیظ ‌ترین شکل قهوه، طبیعت سرد و خشک‌ تری نسبت به سایر روش‌های دم‌آوری قهوه دارد. اگر میخواهید طبع آن را متعادل کنید میتوانید از کمی هل، زنجبیل یا دارچین استفاده کنید. طبع قهوه اسپرسو سرد است یا گرم؟ – شهباز

چطور طبع قهوه رو گرم کنیم؟

اگر مزاج سردی دارید یا بعد از شات‌های اسپرسو احساس لرزش و بی‌حالی سراغتان می‌آید، مجبور نیستید این لذت را به نفع دمنوش‌های بی‌رمق ترک کنید؛ راه‌حل ساده، استفاده از مصلحات طبیعی است. بهترین شیوه، افزودن مقداری پودر هل سبز ساییده‌شده، ذره‌ای دارچین یا مقدار کمی پودر زنجبیل به بسکت پورتافیلتر قبل از عصاره‌گیری است. همچنین خوردن یک تکه کوچک شکلات تلخ باکیفیت، خرمای خشک، مقداری عسل طبیعی یا چند پر زعفران بلافاصله بعد از نوشیدن اسپرسو، تیزی سردی و خشکی آن را تعدیل کرده و گوارش را در وضعیت تعادل نگه می‌دارد.

کالری قهوه اسپرسو

اسپرسو خالص پناهگاهی رؤیایی برای تمام کسانی است که دچار فوبیای کالری و وسواس کاهش وزن هستند. یک فنجان اسپرسو استاندارد بدون هیچ‌گونه ماده افزودنی، حجمی ناچیز از انرژی را وارد بدن می‌کند که معمولاً بین ۲ تا ۶ کیلوکالری متغیر است. این ارقام ناچیز ناشی از مقدار بسیار اندک اسیدهای چرب محلول و روغن‌های طبیعی است که طی فشار بالای آب از بافت پودر قهوه استخراج شده و وارد فنجان می‌شوند؛ بنابراین بدون هیچ نگرانی از بالا رفتن عقربه ترازو می‌توانید از تلخی غلیظ آن لذت ببرید.

کالری اسپرسو سینگل

یک شات اسپرسو سینگل (تک شات) که معمولاً با حدود ۷ تا ۹ گرم پودر قهوه عصاره‌گیری شده و خروجی نهایی آن در فنجان بین ۲۵ تا ۳۰ میلی‌لیتر مایع سنگین است، تقریباً ۲ تا ۳ کیلوکالری دارد. از لحاظ محاسبات سوخت‌وساز بدن، انرژی این مقدار قهوه آن‌قدر ناچیز و نزدیک به صفر است که حتی فرآیند هضم و سوزاندن کافئین موجود در آن توسط اندام‌های گوارشی، کالری بیشتری نسبت به آنچه دریافت کرده‌اید مصرف خواهد کرد!

کالری اسپرسو دوبل

اسپرسو دوبل یا دابل شات (Doppio)، یعنی دو برابر انرژی عصاره‌گیری‌شده از ۱۴ تا ۱۸ گرم پودر قهوه که نهایتاً ۵۰ تا ۶۰ میلی‌لیتر قهوه غلیظ و پرملات تحویلتان می‌دهد. میزان کالری این فنجان بین ۴ تا ۶ کیلوکالری تخمین زده می‌شود. دوبل نوشیدن انتخاب کسانی است که دنبال حداکثر بیداری و ضرباهنگ تندتر ذهنی هستند؛ اما از دیدگاه ارزش کالریک، همچنان با خیالی آسوده می‌توان گفت که حتی ذره‌ای چربی مزاحم به پهلوهایتان اضافه نخواهد کرد (مگر اینکه به وسوسه انداختن چند حبه قند در آن تسلیم شوید).

میزان قند قهوه اسپرسو

یک شات اسپرسوی استاندارد و خالص، عملاً و رسماً صفر گرم قند آزاد دارد. با وجود اینکه دانه‌های سبز قهوه حاوی مقادیری کربوهیدرات و قندهای پیچیده هستند، تقریباً کل این ترکیبات طی فرایند تفت دادن شدید (رست) کاراملیزه شده و تجزیه می‌شوند. در نهایت، چیزی که در فنجان شما می‌چکد حتی کمتر از ۰.۱ گرم کربوهیدرات در هر شات است که از نظر پزشکی کاملاً صفر محاسبه می‌شود. پس اگر قند فنجانتان بالا رفته، دنبال مقصر دیگری مثل شربت‌های مصنوعی، شیرهای طعم‌دار یا شیرینی کنار نعلبکی بگردید، نه خود عصاره اسپرسو.

مصرف اسپرسو (بهترین شیوه و زمان مصرف)

برای اینکه بیشترین بازدهی را از این شات سیاه بگیرید، باید منطق بیولوژیکی بدنتان را در نظر داشته باشید. بهترین بازه زمانی مصرف اسپرسو، میانه روز بین ساعت‌های ۹:۳۰ تا ۱۱:۳۰ صبح یا بین ۱:۳۰ تا ۳ بعدازظهر است؛ یعنی دقیقاً وقتی سطح هورمون کورتیزول بدن افت می‌کند و کافئین می‌تواند بالاترین سطح شادابی را خلق کند. نوشیدن اسپرسو ناشتا با معده کاملاً خالی به دلیل تحریک ترشح اسید هیدروکلریک کار عاقلانه‌ای نیست. حد مجاز مصرف روزانه برای یک فرد بالغ سالم، معادل ۲ الی ۴ شات (نهایتاً ۴۰۰ میلی‌گرم کافئین) است تا سیستم عصبی وارد تنش و بحران نشود.

عوارض مصرف اسپرسو

اسپرسو ابزار تمرکز است، نه آب حیات که در مصرفش مسابقه بگذارید! افراط در نوشیدن آن (بیش از ۴ شات در روز) یا خوردن آن بعد از ساعت ۵ عصر، اولین تاوان خود را با سرقت خواب شبانه و اختلال در ریتم عمیق خواب پس می‌دهد. همچنین کافئین مفرط می‌تواند محرک اضطراب ناگهانی، تپش قلب، لرزش دست، تشدید ریفلاکس معده و افزایش کوتاه‌مدت فشار خون شود. از طرفی، ماهیت ادرارآور بودن کافئین، مصرف آب را ضروری می‌کند؛ اگر به ازای هر شات اسپرسو یک لیوان آب خنک ننوشید، خشکی بدن و افت کیفیت پوست ساده‌ترین هدایایی هستند که بدنتان تحویلتان خواهد داد.